Voor de onderzoekswereld is kwaliteitsborging niet nieuw, en dat het ook veel voordelen oplevert in het baggerproces kwam naar voren tijdens de bijeenkomst van Baggernet. De kwaliteitsborging in de gehele baggerketen, van onderzoek, baggeren, transport tot eindbestemming kwam aan bod. Tevens is aangegeven op welke momenten gehandhaafd wordt door Inspectie van Verkeer en Waterstaat, Inspectie van VROM en provinciale inspectie. Verder is stilgestaan bij wanneer de Arbo- en AID-inspecteurs langs komen in de baggerketen en wat de rol van de KLPD (Korps landelijke politiediensten) en het Openbaar Ministerie in deze is. Daarnaast is aandacht besteed aan de onderdelen waaróp gehandhaafd wordt. Dat kwaliteitsborging een uitstekend middel is om de inspecties met vertrouwen tegemoet te zien moge na deze dag duidelijk zijn.
Provincie Overijssel
Na een welkom door Wim Drossaert, coördinator van Baggernet, zette Theo Rietkerk
gedeputeerde voor Ruimte, Wonen en Milieu van de provincie Overijssel dit welkom
voort en gaf aan het nieuwe gebouw graag beschikbaar te stellen voor Baggernet.
Zeker toen hij vernam dat de tribune met een kleine 300 deelnemers goed gevuld
was. De provincie Overijssel werkt nauw samen met waterbeheerders en zij hebben
samen een versnellingsoperatie van baggerwerkzaamheden ingezet. Tot en met 2011
is voor waterbodem, asbest en bodemonderzoek €14 miljoen extra beschikbaar
gesteld. Dit mede omdat de waterbeheerders tegen problemen aan liepen in verband
met de certificeringen.
De heer Rietkerk gaf aan dat bodemsaneringen een middel zijn voor de
maatschappij. Doormiddel van bodemsaneringen wordt het mogelijk ergens een
bedrijfsterrein, woonwijk, etc aan te leggen. Ook Kwalibo is een middel, dit
voor o.a. inzicht, transparantie en uniformiteit. Deze dag zou dan ook in het
teken moeten staan van Kwaliteit, zorg EN zegen!
Inspectie Verkeer en Waterstaat
Hoofdinspecteur Jan Leentvaar van IVW beschreef hoe het IVW organisatorisch is
opgesplitst in toezicht en beleid. Voorheen werd alles door Rijkswaterstaat
gedaan.
Niet alle werkzaamheden van de Inspectie Verkeer en Waterstaat komen van de
Inspectie Waterbeheer. Binnen de Inspectie Waterbeheer wordt onderscheid gemaakt
tussen inspecties op nationaal waterbeheer, waarvan de taken worden uitgevoerd
door tien RWS-diensten, en regionaal waterbeheer, waarvan de taken worden
uitgevoerd door twaalf provincies en zesentwintig waterschappen. Zowel de
RWS-diensten als de provincies en waterschappen worden door IVW gecontroleerd en
voorzien van advies en beleid. Het beleid en de regelgeving wordt door de
inspectiedienst en de uitvoerende samen aangepast waar nodig. De inspectie
bekijkt het op een risico- gestuurde manier. Veel aandacht wordt besteed aan het
transport binnen de baggerketen.
Ministerie VROM
De heer Robert Luinge ging in op het beleid en de regelgeving KWALIBO. De
KWALIBO regelgeving heeft zowel betrekking op landbodem als op waterbodem. Sinds
1 januari 2008 is het Besluit Bodemkwaliteit voor een deel in werking getreden,
een ander deel treedt in werking op 1 juli 2008. De KWALIBO regelgeving is
volledig opgenomen in het Besluit Bodemkwaliteit; erkenning voor werkzaamheden
staat centraal. Om in aanmerking te komen voor een erkenning is een certificaat
of accreditatie nodig. Een certificaat (conformiteitsverklaring) toont aan dat
de uitvoerder overeenstemt met de vastgestelde kwaliteitsrichtlijn. Een
accreditatie toont aan dat het bedrijf in voldoende mate competent is. Een
erkenning moet worden aangevraagd bij Bodem+. Zij kunnen de inspecties van VROM
en Verkeer en Waterstaat vragen een screening te doen naar de aanvrager van de
erkenning.
De KWALIBO regelgeving is op 1 oktober 2006 in werking getreden en wordt voor de
werkzaamheden op verschillende tijdstippen van kracht. Deze tijdstippen zijn
opgenomen in de Regeling Bodemkwaliteit. Als werkzaamheden gestart zijn vóór 1
oktober 2006 dan is geen erkenning nodig.
Na afloop van de presentatie werd de vraag gesteld of KWALIBO heeft gefaald nu
her en der bergen verontreinigde grond opduiken? De heer Luinge gaf aan dat het
transport van grond / baggerspecie niet onder KWALIBO valt en KWALIBO dus
eigenlijk niet kan hebben gefaald. Feitelijk is het een kwestie van handhaving
van de afvalstoffenregels.
Inspectie Waterbeheer KWALIBO-toezicht
De vraag ‘Wie wordt nou door wie gecontroleerd’ werd door Sebastian Jansen van
de Inspectie Verkeer en Waterstaat beantwoord. Het toezicht ten aanzien van de
KWALIBO regelgeving wordt in het geval van waterbodem uitgevoerd door de
Inspectie Waterbeheer.
De aannemer en opdrachtgever worden gecontroleerd door het lokale bevoegd gezag
zoals een waterschap. Zowel de aannemer als de opdrachtgever zijn beide
verantwoordelijk en kunnen dus ook beide worden aangesproken. Het lokale bevoegd
gezag kan zelf beslissen wie ze aanspreken. Wanneer alle verantwoordelijkheid
bij de aannemer ligt moet deze worden aangesproken, en anders de opdrachtgever.
De Inspectie Waterbeheer houdt met name toezicht op het beheer van de wateren,
en het lokale bevoegd gezag dus op de letterlijke uitvoering van het
waterbeheer. De inspectie en het lokale bevoegd gezag blijven controleren, het
gaat in het kader van KWALIBO namelijk niet alleen om de erkenning
(certificering en accreditatie). Het werk dient blijvend volgens de regels te
worden uitgevoerd en hier vindt dus niet éénmalig een controle op plaats. Om in
aanmerking te komen voor een erkenning wordt tevens een integriteitstoets
uitgevoerd zoals in het Besluit Bodemkwaliteit is aangegeven. Het kan zijn dan
een bedrijf géén erkenning krijgt, door bijvoorbeeld fraude in het verleden. Bij
een erkenningaanvraag wordt tot 3 jaar terug gekeken naar het verleden van een
bedrijf. Hierbij wordt alleen gelet op het aspect waterbodem als voor waterbodem
werkzaamheden een erkenning wordt aangevraagd. Tevens wordt gekeken naar b.v.
rapportage etcetera in verband met valsheid in geschrifte. In samenwerking met
VROM is een toezichtloket opgesteld waar digitaal signalen van fraude, werken
met niet erkende bedrijven, etc gemeld kunnen worden. Het toezichtloket is te
vinden op de websites van IVW en VROM ‘Bodemsignaal’. Doordat de regelgeving (en
ook de kwaliteitsrichtlijnen) in het kader van de KWALIBO gefaseerd inwerking
treden is nog geen duidelijk inzicht of de naleving goed is. De controle van de
inspectiedienst strekt tot het transport. Het toepassen van grond en
baggerspecie wordt gecontroleerd door het lokale bevoegd gezag. Voor de
samenwerking tussen de Inspectie Waterbeheer en de lokale bevoegde gezagen is
nog geen structuur vastgesteld. Daar waar vraag is bij het lokale bevoegd gezag
zal de inspectie ondersteunen. In het geval een partij een beroep wil indienen
op een beslissing van de Inspectie Waterbeheer kan dat bestuursrechtelijk bij de
Raad van State. Bij gunning op laagste prijs geldt gewoon de KWALIBO regeling
dus moet de opdrachtnemer erkend zijn.
IVW-Toezichteenheid Goederenvervoer voert samen met de KLPD
baggertransportcontroles uit (valt niet onder KWALIBO-regels maar is wel van
belang in verband met ketenhandhaving).
Waterbeheerders zoals waterschappen en Rijkswaterstaat hebben de mogelijkheid om
naast hun reguliere waterbeheer door middel van vergunningverlening en
handhaving, misstanden in het bodembeheer te melden bij
www.ivw.nl/bodemsignaal.
IVW-waterbeheer beoordeelt dan de melding en kan met behulp van
KWALIBO-regelgeving de erkenning van de bodemintermediair schorsen of intrekken.
Bodemintermediairs, zoals grondbanken of laboratoria, kunnen ook rechtstreeks
door de Inspectie Waterbeheer worden gecontroleerd waarbij wordt gekeken of zijn
zich aan de KWALIBO-regelgeving houden. De focus van het systeemtoezicht in het
kader van KWALIBO dat de Inspectie Waterbeheer houdt, zal echter gericht zijn op
de Raad van Accreditatie en de certificerende instellingen zoals KIWA.
SIKB
Dick van Pijkeren ging in op fase 1 van de baggerketen: het onderzoek. Het SIKB
heeft in samenwerking met overheden en marktpartijen kwaliteitsrichtlijnen
opgesteld voor werkzaamheden op het gebied van waterbodem. De verschillende
kwaliteitsrichtlijnen hebben betrekking op de diverse fasen binnen de
baggerketen van ‘vieze’ waterbodem naar ‘schone’ waterbodem. In de protocollen,
die onderdeel uitmaken van de kwaliteitsrichtlijnen, zijn de technische eisen in
randvoorwaarden vastgelegd waaraan voldaan moet worden om gecertificeerd of
geaccrediteerd te worden. De verschillende kwaliteitsrichtlijnen met
bijbehorende protocollen zijn te vinden op de website van het SIKB. Op deze
website is tevens gedetailleerde informatie te vinden over de erkenning. Een
erkenningsaanvraag duurt gemiddeld 8 weken.
Momenteel valt onderhoudsbaggerspecie niet onder KWALIBO. Op 1 juli 2008 wordt
het Besluit Bodemkwaliteit en de daarbij behorende regeling gewijzigd. Dit
betekent dat vanaf 1 januari 2009 onderhoudsbaggerwerkzaamheden met baggerspecie
boven de interventiewaarde erkenningsplichtig zijn. De Regeling Bodemkwaliteit
wordt aangepast.
Voor de uitvoering van baggerwerkzaamheden moet de milieukundig begeleider
erkend zijn volgens de BRL 6000 en de aannemer volgens de BRL 7000.
De opzet van de BRL’s en bijbehorende protocollen zijn vrij gedetailleerd en
vraag uit het publiek was of dit nieuwe technieken belemmert. In de protocollen
worden randvoorwaarden gesteld. De techniek wordt bewust niet voorgeschreven om
zo ruimte te geven voor nieuwe technieken.
Ten aanzien van de afstemming met de EU is het zo dat voor een Europese en
nationale aanbesteding de Nederlandse regels gelden als het om Nederlandse
projecten gaat. Wanneer bijvoorbeeld een Franse aannemer zich inschrijft wordt
deze net zo beoordeeld als het Nederlandse bedrijf. Hierbij wordt gekeken naar
een gelijkwaardige certificering. De aannemer hoeft niet persé in het bezit te
zijn van een Nederlandse certificering, het mag ook een gelijkwaardige erkenning
uit eigen land zijn.
Korps Landelijke Politiediensten – dienst Waterpolitie
Michel Wekking ging in op fase 2 van de baggerketen: het transport van
baggerspecie. Na een korte toelichting op de organisatiestructuur van het KLPD
en de verschillende diensten daarbinnen werd ingegaan op taken van de Dienst
Waterpolitie. Zij houdt toezicht op en rond het water. De Waterpolitie houdt
zich bezig met de hele baggerketen, van ontgraven tot en met het toepassen of
verwerken van baggerspecie. Tevens doen zij risico-inventarisatie en controleren
dus ook op overtredingen in het kader van de CROW 132-publicatie. Ook de politie
zelf is verplicht beschermingsmiddelen te gebruiken. Van de verschillende
bevoegdheden die de Waterpolitie heeft binnen de baggerketen wordt de controle
op het transport eruit gelicht. De controle op grondstromen vindt plaats op het
moeten kunnen overhandigen van bijvoorbeeld begeleidingsbrieven of
gelijkwaardige documenten. Bij een kernovertreding, zoals het niet kunnen tonen
van begeleidingsbrieven, schrijft het KLPD direct proces-verbaal. Voor bodem,
HUM en Wbb zijn circa 150 kernovertredingen vastgelegd. Voor het Besluit
Bodemkwaliteit liggen deze nog niet vast. De dienst Waterpolitie controleert op
alle relevante waterwetgeving.
Het KLPD is bevoegd om ook monsters te nemen, maar hoeven niet te voldoen aan de
KWALIBO regelgeving. Wel werken zij aan de kwaliteit van hun werkzaamheden. Zij
huurt indien mogelijk mensen in voor het nemen van monsters. Op het moment dat
de politie zelf de monsters gaat nemen, strafrechtelijk, of ter controle, dan
gaat dat in samenwerking met het bureau IRMA van het Nederlands Forensisch
Instituut. Zij geven aan waaraan de monsters moeten voldoen om representatief te
zijn. Dit heeft tot gevolg dat de monsters aan de norm voldoen.
Bodem+
Niek Knaap van Bodem+ gaf een korte toelichting op fase 3 van de baggerketen:
bestemming en verwerking. Vrijkomende grond en bagger wordt bestemd voor direct
hergebruik, of be- of verwerkt om daarna alsnog bestemd te worden. Dit kan
alsnog hergebruik of definitieve stort zijn. De regelgeving voor baggerspecie
die direct wordt hergebruikt valt onder het Besluit Bodemkwaliteit (en voor
verspreiding / hergebruik op de landbodem tot 1 juli 2008 nog onder de
Vrijstellingsregeling Stortverbod Buiten Inrichtingen en het
Bouwstoffenbesluit). Baggerspecie die gereinigd moet worden valt onder de
regelgeving van de Wet Milieubeheer en de Wet Verontreiniging Oppervlaktewater.
Ook bagger die zo sterk vervuild is dat directe stort plaatsvindt valt onder de
Wet Milieubeheer en de Wet Verontreiniging Oppervlaktewater.
De meeste vormen van direct hergebruik moeten vanaf 1 januari 2008 of 1 juli
2008 worden gemeld via het landelijk Meldpunt Bodemkwaliteit. Belangrijkste
uitzonderingen hierop (waarvoor dus geen meldverplichting geldt) zijn het
verspreiden van baggerspecie op aangrenzende percelen en hergebruik van schone
baggerspecie in een omvang van minder dan 50 m3.
Het meldpunt is te bereiken via
http://meldpuntbodemkwaliteit.senternovem.nl/ (ook via
www.meldgrond.nl,
www.meldbagger.nl of
www.meldbouwstoffen.nl). Deze
website wordt door Bodem+ in opdracht van het Ministerie van VROM beheerd,
waarbij meldingen direct aan het verantwoordelijke bevoegd gezag worden
doorgestuurd. Voor gebruik van dit meldpunt dient u eenmalig on-line een account
aan te maken om meldingen te doen.
Het nieuwe Besluit Bodemkwaliteit biedt ruimere mogelijkheden voor het
toepassen en verspreiden van baggerspecie, tijdelijke opslag is in sommige
situaties niet langer Wm- en Wvo-plichtig en de kwaliteit van de uitgevoerde
werkzaamheden wordt beter geborgd.
Reiniging van grond en baggerspecie zoals beschreven in BRL SIKB 7500,
protocollen 7510 en 7511 valt sinds 1-7-2007 onder de erkenningsplicht. Bij de
tijdelijke opslag van baggerspecie, zoals bijvoorbeeld het ontwateren, is
vooralsnog geen erkenning nodig. Wel is een erkenning nodig voor de aanverwante
werkzaamheden zoals het uitvoeren van het nulsituatieonderzoek ter plaatse van
een in te richten depot of de partijkeuring als de baggerspecie ontwaterd is. Na
1 januari 2009 is voor het ontwateren van baggerspecie alleen een erkenning
vereist, indien hiervoor op grond van de Wet milieubeheer een vergunning
noodzakelijk is. Het analyseren van waterbodems en veldwerk van waterbodems
zullen naar verwachting per 1 juli 2008 en 1 januari 2009 onder de
erkenningsplicht gaan vallen.
Bodem+ verleent de erkenningen voor bodemintermediairs. De beoordelingstermijn van een eerste aanvraag om een erkenning is maximaal 8 weken. Van deze termijn geldt 4 weken voor IVW of VI ter beoordeling van integriteit, faillissement en administratieve handelingen. Via het zoekmenu op de website van Bodem+ is te raadplegen welke erkenningen zijn verleend en deze ‘witte lijst’ met bedrijven die aantoonbaar goede kwaliteit leveren groeit inmiddels fors. Om meer eenduidigheid te krijgen in de handhaving van de baggerketen heeft Bodem+ het Platform Ketentoezicht en Handhaving opgericht. Ook verschijnt in februari 2008 de Handreiking Besluit Bodemkwaliteit die in ‘gewone-mensen-taal’ uitleg geeft over al deze nieuwe regels. De handreiking is te downloaden of te bestellen via www.bodemplus.nl.
Na afloop van de presentaties konden de deelnemers aan de themadag een informatiemarkt bezoeken met stands van certificerende instellingen en toezichthoudende instanties.
Baggernet Online © 1999 - 2009