Verslag themadag Baggernet 7 oktober 2004
in samenwerking met Provincie Fryslân en Wetterskip Fryslân
In het Prinses Margietkanaal waren de baggerwerkzaamheden volop aan de
gang toen de 200 deelnemers aan de Baggernet-themadag op 7 oktober in Sumar
arriveerden. De baggeractiviteiten maken deel uit van het Friese Merenproject,
een klus waar een budget van 320 miljoen Euro voor gereserveerd is. 100 miljoen
Euro hiervan is bedoeld voor baggerwerk. In het Friese Merenproject wordt de
bevaarbaarheid van waterwegen verbeterd, en tegelijk worden knelpunten zoals
beweegbare bruggen aangepakt. De integrale aanpak die Friesland hanteert brengt
met zich mee dat ook de recreatieve voorzieningen een verbeterslag doormaken. De
baggerspecie van het Friese Merenproject wordt toegepast voor versteviging van
oevers en kaden in het gelijknamige herstelprogramma Oevers en Kaden, wat een
budget heeft van 200 miljoen Euro. Friesland is goed in samenwerken en laat een
grote voorsprong zien in het “werk met werk maken”.
Wim Drossaert, coördinator van Baggernet, memoreerde bij de opening van deze
themadag dat Baggernet voor de tweede keer binnen één jaar te gast is in het
noorden van het land. Dit geeft aan dat hier veel gebeurt. Met dank aan het
Wetterskip Fryslân en de Provincie Fryslân voor de medewerking.
Henk Feitsma van Omroep Fryslân testte de deskundigheid van het publiek. Op de vraag hoeveel bagger er nu eigenlijk weggehaald moet worden, werden schattingen gedaan van 2000 tot enkele miljoenen m³. Het juiste antwoord is 500.000 m³ per jaar.
Bertus
Mulder, gedeputeerde van de Provincie Fryslân, keek terug op het Pikmeer- en
het Gouden Bodem-arrest, in de jaren tachtig/negentig. Een zwarte bladzijde in
de historie van Friesland door economische malversaties met transport van
bagger, ongeldige baggerdepotvergunningen etc., wat uitmondde in rechterlijke
vervolging. Maar daarna heeft Friesland het roer omgegooid, wat resulteerde in
een gecertificeerde werkwijze met planmatige aanpak. Pikmeer en Gouden bodem
zijn verleden tijd.
Paul van Erkelens, dijkgraaf van Wetterskip Fryslân, vulde aan dat bagger
geëvolueerd is van probleem naar waardevolle hulpstof. Baggerspecie wordt
toegepast voor het versterken van oevers en kaden. Aan bagger valt dus geld te
verdienen. Douwe de Vries van het Wetterskip Fryslân illustreerde dat met een
praktijkvoorbeeld: in deelproject De Zwemmer is 19 km watergang gebaggerd en die
bagger is toegepast voor het ophogen van 20 km kaden in hetzelfde project. Als
er op de confessionele wijze gewerkt was (bagger afvoeren, verstevigmateriaal
kaden aanvoeren), waren de kosten 2 miljoen Euro hoger geweest.
Jannes
Krol werkzaam bij Wetterskip Fryslân als programmamanager voor het
herstelprogramma Oevers en Kaden, gaf een schets van het atletisch vermogen dat
je als projectleider moet hebben.
Er is ruim 1000 km aan kaden te verstevigen – dat zou kunnen met 8.000.000 m³
baggerspecie. Probleem van baggerspecie is dat er verschillende klassen zijn en
dat je met het Bouwstoffenbesluit van doen krijgt. En dan komt het bevoegd gezag
om de hoek kijken.
Zeker bij zo’n integrale aanpak, waarbij verschillende werkzaamheden aan
elkaar geknoopt worden, krijg je te maken met veel verschillende beleidsstukken,
regelgeving, voorwaarden, financiële bronnen, begrotingsritme etc. De kunst
voor een projectleider is om dat alles goed te harmoniseren. Deelproject “De
Zwemmer” is een succesvoorbeeld. In voor- en tegenspoed is de samenwerking
gehandhaafd. Helaas zijn er genoeg andere voorbeelden waar zo’n integrale
aanpak niet gelukt is.
Jannes Krol legde aan de hand van een voorbeeld uit wat hij bedoelt met het
fenomeen “achteruitwerkend vooruitboeren”. Hij kreeg onlangs de vraag
voorgelegd of hij kans zag binnen 3 weken ruim 2 miljoen euro te besteden aan
oever en kade werken. Met creatieve inspanning lukte het hem en anderen de
formaliteiten op tijd rond te krijgen, het uitgevoerde werk alsnog voor de
subsidie aan te vragen en gehonoreerd te krijgen.
Zulke acties slagen bij de gratie van een harmonieuze werkomgeving, waarbij
iedereen zijn best doet succes na te streven. De integrale aanpak is bij dit
soort acties gemist.
Jaap
Goos, projectleider Friese Merenproject, Provincie Fryslân, herkende
bovengenoemde valkuilen.
Eind jaren negentig stagneerden de bezoekersaantallen in de toeristische sector.
De toerist werd kritischer, vliegreizen werden goedkoper en het aanbod van de
watersport in Friesland was niet meer eigentijds. De boten werden groter, hadden
meer diepgang dus de vaarwateren moesten ook uitgediept worden. Kortom, er was
een kwaliteitsimpuls nodig. Er werden een aantal speerpunten gekozen, waaronder
vaarwegen, weg- en waterkruizingen, recreatieve voorzieningen. Dit resulteerde
in een toename van 4300 (tijdelijke) arbeidsplaatsen dankzij het Friese
Merenproject.
Wat betreft de financiering: helaas kon geen gebruik worden gemaakt van de
SUBBIED-regeling. Die is bestemd voor stedelijk baggeren. In het Friese
Merenproject gaat het daar juist niet om.
Dit legt een forse financiële druk op gemeenten. De Provincie wil helpen, op
voorwaarde dat gemeenten een baggerplan hebben. De Provincie hoopt daarnee te
stimuleren dat gemeenten bereid zijn een depot aan te leggen en aan de slag te
gaan.
Wim Haalboom memoreerde dat het Structureel Overleg Waterbodems nu 10 jaar bestaat. Friesland had destijds een primeur met deze overlegstructuur. Inmiddels hebben andere provincies het idee nagevolgd. Partijen in het overleg zijn provincie, gemeenten, waterschap, recreatieschap, rijkswaterstaat en HISWA. Doel van het overleg is te voorkomen dat projectleiders in een spagaat terechtkomen waardoor baggerwerk vertraagd wordt. Alle partijen hebben er belang bij dat er gebaggerd wordt want er is veel achterstand. In Friesland is veel herbruikbare specie, die niet of slechts licht verontreinigd is. Een afvalprobleem vormt wel het grote volume van alle baggerspecie bij elkaar. Waar laat je de bagger? De boeren willen geen depot op hun weiland want ze willen geen enkel risico lopen. De Provincie heeft uiteindelijk met de Noord Nederlandse Land- en Tuinbouworganisatie (NLTO) afgestemd en die zijn positief. Maar het zijn langdurige processen.
Tenslotte werd een drietal deelprojecten van het Friese Merenproject gepresenteerd. Later die dag konden de deelnemers mee op excursie naar deze projecten.
Voor meer informatie: www.friesemeren.nl, www.baggernet.info en www.baggerinformatie.nl
Baggernet Online © 1999 - 2009